Parallelsessie ronde 1: 11:45 – 12:45

Manu Keirse

Verlies en rouw in de schoolpraktijk 

Hoe ga je als onderwijsprofessional om met verdriet en verlies bij kinderen, jongeren en hun ouders? In deze sessie krijgen schoolpsychologen, orthopedagogen en andere onderwijsprofessionals concrete inzichten en richtlijnen voor deze complexe praktijk. Hoewel professionals in het onderwijs in hun werk te maken kunnen krijgen met verlieservaringen, is een gedegen instructie hierover vaak geen vanzelfsprekend onderdeel van opleiding en professionalisering. Ook al bestaat er een grote diversiteit aan verlieservaringen en reageren mensen hierop ieder op een unieke wijze, toch zijn er universele reactiepatronen te onderkennen. In deze sessie wordt aangegeven hoe mensen verlies ervaren en hoe je hen hierin kunt ondersteunen. Daarnaast wordt ingegaan op het belang van een zorgvuldig onderscheid tussen normale rouwreacties en psychische problematiek. Via concrete voorbeelden en suggesties wordt duidelijk gemaakt hoe je voor leerlingen, ouders, collega’s en de bredere schoolomgeving een duidelijk verschil kunt maken, en hoe professionals kinderen, jongeren en volwassenen passend kunnen ondersteunen bij verlies en rouw. 

Prof. dr. em. Manu Keirse (België) is klinisch psycholoog, doctor in de geneeskunde en dé autoriteit in België en Nederland als het om verdriet, verlies en de laatste levensfase gaat. Zijn boeken zijn stuk voor stuk bestsellers en werden in vele talen vertaald. Zijn boek Helpen bij verlies en verdriet (2002) geldt bijvoorbeeld al jarenlang als het standaardwerk over rouw en verlies voor zowel professionals als voor rouwenden en hun naasten.


Anke de Boer

Spoorzoeken naar een inclusieve leeromgeving

Wanneer een leerling vastloopt in het onderwijs, waar begint dan het spoorzoeken? Kijken we primair naar het kind, naar de context, of juist naar de wisselwerking daartussen? 

In deze parallelsessie neemt Anke de Boer je mee in het vormgeven van een inclusieve leeromgeving. Met het ecologisch model van Bronfenbrenner als fundament staat de leerling centraal, omringd door de belangrijkste actoren en de context om hen heen. We verkennen de spanning tussen het individuele/medische model en het sociale model van inclusie: wat vraagt dit van leraren en de schoolpsycholoog? 

Daarnaast slaan we de brug naar evidence-informed handelen. Hoe maak je professioneel onderbouwde keuzes om de leeromgeving in te richten, zonder mee te gaan in de waan van de dag of voorbijgaande onderwijstrends? 

Wat kun je verwachten?
Helder perspectief: inzicht in de rol van context, leerkrachtattitude, teacher efficacy en de sense of belonging van de leerling.
Onderbouwing: Praktische handvatten om beslissingen te staven met evidence-informed kennis.
Direct toepasbaar: Concrete inzichten waarmee je de vraag kunt beantwoorden: “Wat ga ik aanstaande maandag zelf anders doen in mijn praktijk?” 

Anke de Boer werkt als bijzonder hoogleraar Gespecialiseerd en Inclusief Onderwijs bij de basiseenheid Orthopedagogiek: Leren & Ontwikkelen, en is tevens programmadirecteur Onderzoek & Expertise bij Regionaal Expertisecentrum Noord Nederland, cluster 4, waar de leerstoel is ingebed.  

In haar onderzoek staat de vraag centraal wat er nodig is om te komen tot een inclusieve leeromgeving voor leerlingen die specifieke ondersteuningsbehoeften hebben op het gebied van leren en gedrag. Ze kijkt daarbij naar beïnvloedende actoren en factoren in de leeromgeving van leerlingen. Met de combinatie van beide functies probeert ze onderzoek, beleid en praktijk meer met elkaar te verbinden.  


Anne Luc van der Vegt

Van weten naar doen: hoe maak je onderbouwde keuzes die beklijven?

Wetenschappelijk onderzoek biedt waardevolle inzichten, maar hoe vertaal je die naar de specifieke situatie van de school? In deze sessie bespreken we hoe je wetenschappelijke kennis kunt benutten om samen met leraren en schoolleiders onderbouwde keuzes te maken. 

We bekijken hoe het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) je daarbij kan ondersteunen. De missie van het NKO is om wetenschappelijke kennis te delen die bruikbaar is voor de onderwijspraktijk. Onder andere gaan we in op thema’s als sociaal-emotionele ontwikkeling, pedagogisch klasklimaat en welbevinden. Verder maak je kennis met de nieuwe leidraad Implementatie van kansrijke aanpakken, die praktische handvatten biedt om onderwijsverbeteringen succesvol in te voeren en te borgen. 

Het NKO biedt dus handvatten om onderbouwde keuzes te maken én om te bevorderen dat die ook op de langere termijn het verschil maken. Die kunnen je helpen om als schoolpsycholoog een verbindende rol spelen tussen wetenschap en onderwijspraktijk. 

Anne Luc van der Vegt is sinds 10 jaar werkzaam als kennismakelaar bij het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO). Hij houdt zich bezig met kennisdeling ten behoeve van de onderwijspraktijk, via de Kennisrotonde, de website Onderwijskennis.nl en de leidraden die het NKO publiceert. Voor zijn functie bij het NKO was hij werkzaam als onderwijsonderzoeker, op thema’s als gelijke kansen en inclusief onderwijs. 


Rixt Veersma en Carolien Verbeek


Van inzicht naar beweging: aan welke knoppen kun jij draaien om inclusief onderwijs te versterken?

Inclusief onderwijs begint bij anders kijken naar leerlingen, maar dat alleen is niet genoeg. De echte beweging ontstaat wanneer professionals anders gaan samenwerken, scholen anders gaan organiseren en we samen verantwoordelijkheid nemen voor wat leerlingen nodig hebben. 

In deze interactieve workshop nemen wij je mee in de beweging die wij als ambassadeurs vso-vo in Amsterdam met veel passie hebben aangejaagd. Vanuit onze ervaring als docent en ondersteuningscoördinator in het regulier en speciaal voortgezet onderwijs, en onze rol als ambassadeurs voor het samenwerkingsverband Amsterdam-Diemen, delen we eerlijk en inspirerend wat we onderweg hebben ontdekt: wat helpt om mensen in beweging te krijgen, waar loopt het vast en welke keuzes maken daadwerkelijk verschil? 

De ontwikkeling van trajectvoorzieningen op reguliere vo-scholen in Amsterdam en de samenwerking tussen vso en vo zijn onze praktijkvoorbeelden. Niet als blauwdruk, maar als vertrekpunt om samen te onderzoeken: wat vraagt inclusief onderwijs van scholen en van ons als professionals? Wat betekent dit voor de samenwerking tussen docenten, ondersteuners, schoolleiding en externe partners? En hoe zorg je ervoor dat jouw expertise wordt benut en je invloed kunt uitoefenen op de ontwikkeling van de school? 

Je gaat niet alleen luisteren, maar ook zelf aan de slag. Samen met andere schoolpsychologen onderzoek je waar in jouw eigen praktijk ruimte zit voor beweging. Welke positie neem jij in? Wie heb je nodig? Waar kun jij invloed uitoefenen en hoe kun je die vergroten? En vooral: aan welke knop kun jij zelf draaien? 

Je vertrekt met nieuwe inspiratie, concrete ideeën én een eerste stap die je de volgende dag al kunt zetten. 

Want soms begint grote verandering met één professional die besluit: hier ga ik iets in beweging zetten. 

Carolien Verbeek en Rixt Feersma Hoekstra hebben beiden ruime ervaring als docent en ondersteuningscoördinator in het regulier en speciaal voortgezet onderwijs. Als ambassadeurs vso-vo bij Samenwerkingsverband VO Amsterdam-Diemen zetten zij zich in voor het versterken van ondersteuningsstructuren en het realiseren van beweging richting inclusief onderwijs binnen scholen. 

Vanuit Verankerd begeleiden zij scholen en onderwijsprofessionals door heel Nederland bij het versterken van een inclusieve schoolcultuur. Vanuit hun overtuiging dat inclusief onderwijs vraagt om samenwerking, een gedeelde visie én praktische toepassing in de dagelijkse schoolpraktijk, werken zij stap voor stap aan duurzaam inclusief onderwijs dat klopt voor iedereen.


Katinka Stieger

Van drama naar dialoog; van een goede voorbereiding naar regie in lastige gesprekken

Een lastig gesprek voeren? De eerste stap zet je al voordat je tegenover je gesprekspartner zit. Want een goede voorbereiding helpt je om met meer rust, vertrouwen en richting het gesprek in te gaan. Maar hoe bereid je je voor? En hoe voorkom je dat je tijdens het gesprek toch in bekende valkuilen stapt? 

In deze interactieve workshop ontdek je hoe je lastige gesprekken effectief voorbereidt. Je denkt na over je doelen, mogelijke scenario’s en argumenten, maar ook over de relatie met je gesprekspartner, je eigen mindset en de spanning die je misschien ervaart. Je ontdekt het belang van een dry run van je gespreksopening. Want juist met die eerste zinnen kun je het verschil maken en de toon zetten voor de rest van het gesprek. 

Vervolgens maak je kennis met de drama- en winnaarsdriehoek. Hoe herken je slachtoffer- en aanklagersgedrag? En hoe voorkom je dat je zelf in de reddersrol schiet? Je oefent met een gespreksinterventie waarmee je de regie houdt én je gesprekspartner zelf aan zet laat. 

Wat neem je mee naar huis? Een praktisch voorbereidingsmodel dat je morgen kunt gebruiken en een krachtige gespreksinterventie waarop je altijd kunt terugvallen.

Katinka Stieger heeft twintig jaar gewerkt als orthopedagoog en onderwijskundige in het basis- en speciaal onderwijs. Vervolgens werd zij schoolleider in het speciaal onderwijs, op het snijvlak van onderwijs en zorg. Vanuit haar eigen bedrijf Krachtige Schoolleider werkt zij tegenwoordig als trainer en coach. Ze begeleidt schoolleiders bij het versterken van hun leiderschap en communicatieve vaardigheden. Haar expertise ligt op het gebied van professionele cultuur, conflicthantering en het voeren van lastige gesprekken. Daarbij combineert zij haar jarenlange ervaring in het onderwijs met een praktische, mensgerichte aanpak. Sinds een paar jaar verzorgt zij de blokken communicatie voor de opleiding Schoolpsychologie bij RINO Amsterdam.


Jolien Dopmeijer

Welzijn als fundament voor leren: over verbondenheid en zingeving in het onderwijs

Welzijn en leren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar wat maakt dat studenten zich goed kunnen voelen, zich kunnen ontwikkelen en tot leren komen? In deze sessie verkennen we essentiële rol van verbondenheid en hoe betekenisvol leren vorm krijgt door aandacht voor zingeving en hoe deze thema’s samenhangen. Onderwijs gaat immers niet alleen over kennis en vaardigheden, maar ook over ontdekken wie je bent en wat je belangrijk vindt. Hierbij speelt de ervaring van je thuis voelen, jezelf kunnen zijn en je leren verbinden een belangrijke rol.

We staan stil bij het belang van sense of belonging, binding en zingeving en hoe we een leeromgeving creëren waarin studenten zich gezien en verbonden voelen en ruimte ervaren om hun eigen richting te ontdekken. Vanuit deze inzichten verkennen we concrete aanknopingspunten om vanuit je eigen professionele rol bij te dragen aan studentenwelzijn en de brede ontwikkeling van studenten. We staan stil bij de vraag welke mogelijkheden er hiertoe liggen in onderwijs, begeleiding en de leeromgeving.

Jolien Dopmeijer is programmacoördinator en onderzoeker studentenwelzijn bij het Trimbos-instituut en docent-onderzoeker bij Hogeschool Windesheim. In haar werk richt zij zich op studentenwelzijn in het mbo, hbo en wo en de samenhang tussen welzijn, leren en ontwikkelen. Ze verbindt wetenschappelijke inzichten aan de dagelijkse onderwijspraktijk en zoekt naar manieren om onder meer welzijn, verbondenheid en zingeving een vanzelfsprekende plek te geven in het onderwijs. Daarbij kijkt ze niet alleen naar de student, maar ook naar de leeromgeving en context waarin studenten leren en zich ontwikkelen: een integrale benadering van studentenwelzijn. Jolien houdt zich onder meer bezig met thema’s als mentale gezondheid, prestatiedruk, eenzaamheid, sense of belonging en binding, zingeving en welzijn in het curriculum en begeleiding. Haar uitgangspunt: welzijn is geen bonus, maar de basis voor goed onderwijs, leren en ontwikkelen. 


Parallelsessie ronde 2: 13:45 – 14:45

Manu Keirse

Verlies en rouw in de schoolpraktijk 

Hoe ga je als onderwijsprofessional om met verdriet en verlies bij kinderen, jongeren en hun ouders? In deze sessie krijgen schoolpsychologen, orthopedagogen en andere onderwijsprofessionals concrete inzichten en richtlijnen voor deze complexe praktijk. Hoewel professionals in het onderwijs in hun werk te maken kunnen krijgen met verlieservaringen, is een gedegen instructie hierover vaak geen vanzelfsprekend onderdeel van opleiding en professionalisering. Ook al bestaat er een grote diversiteit aan verlieservaringen en reageren mensen hierop ieder op een unieke wijze, toch zijn er universele reactiepatronen te onderkennen. In deze sessie wordt aangegeven hoe mensen verlies ervaren en hoe je hen hierin kunt ondersteunen. Daarnaast wordt ingegaan op het belang van een zorgvuldig onderscheid tussen normale rouwreacties en psychische problematiek. Via concrete voorbeelden en suggesties wordt duidelijk gemaakt hoe je voor leerlingen, ouders, collega’s en de bredere schoolomgeving een duidelijk verschil kunt maken, en hoe professionals kinderen, jongeren en volwassenen passend kunnen ondersteunen bij verlies en rouw. 

Prof. dr. em. Manu Keirse (België) is klinisch psycholoog, doctor in de geneeskunde en dé autoriteit in België en Nederland als het om verdriet, verlies en de laatste levensfase gaat. Zijn boeken zijn stuk voor stuk bestsellers en werden in vele talen vertaald. Zijn boek Helpen bij verlies en verdriet (2002) geldt bijvoorbeeld al jarenlang als het standaardwerk over rouw en verlies voor zowel professionals als voor rouwenden en hun naasten.


Anke de Boer

Spoorzoeken naar een inclusieve leeromgeving

Wanneer een leerling vastloopt in het onderwijs, waar begint dan het spoorzoeken? Kijken we primair naar het kind, naar de context, of juist naar de wisselwerking daartussen? 

In deze parallelsessie neemt Anke de Boer je mee in het vormgeven van een inclusieve leeromgeving. Met het ecologisch model van Bronfenbrenner als fundament staat de leerling centraal, omringd door de belangrijkste actoren en de context om hen heen. We verkennen de spanning tussen het individuele/medische model en het sociale model van inclusie: wat vraagt dit van leraren en de schoolpsycholoog? 

Daarnaast slaan we de brug naar evidence-informed handelen. Hoe maak je professioneel onderbouwde keuzes om de leeromgeving in te richten, zonder mee te gaan in de waan van de dag of voorbijgaande onderwijstrends? 

Wat kun je verwachten?
Helder perspectief: inzicht in de rol van context, leerkrachtattitude, teacher efficacy en de sense of belonging van de leerling.
Onderbouwing: Praktische handvatten om beslissingen te staven met evidence-informed kennis.
Direct toepasbaar: Concrete inzichten waarmee je de vraag kunt beantwoorden: “Wat ga ik aanstaande maandag zelf anders doen in mijn praktijk?” 

Anke de Boer werkt als bijzonder hoogleraar Gespecialiseerd en Inclusief Onderwijs bij de basiseenheid Orthopedagogiek: Leren & Ontwikkelen, en is tevens programmadirecteur Onderzoek & Expertise bij Regionaal Expertisecentrum Noord Nederland, cluster 4, waar de leerstoel is ingebed.  

In haar onderzoek staat de vraag centraal wat er nodig is om te komen tot een inclusieve leeromgeving voor leerlingen die specifieke ondersteuningsbehoeften hebben op het gebied van leren en gedrag. Ze kijkt daarbij naar beïnvloedende actoren en factoren in de leeromgeving van leerlingen. Met de combinatie van beide functies probeert ze onderzoek, beleid en praktijk meer met elkaar te verbinden.  


Fanny de Swart


Groepsdynamiek in de klas: wat werkt en waarom?

Groepsdynamiek in de klas is niet willekeurig, maar volgt herkenbare patronen. Inzicht in groepsdynamische processen zoals de rol van populariteit, vriendschappen, sociale normen en hiërarchie helpt om gericht te sturen op een positieve groep. Zeker wanneer je weet hoe je groepsprocessen in kaart kan brengen en welke knoppen je aan kan draaien om deze – evidence informed – te beïnvloeden.

Sturen op groepsdynamiek raakt direct aan inclusie, sociale veiligheid, burgerschap, het pedagogisch klimaat en het welbevinden van leerlingen en leraren. Schoolpsychologen spelen daarom een belangrijke rol in het ondersteunen van leraren en scholen bij het begrijpen en versterken van positieve groepsprocessen.

In deze interactieve workshop introduceren we hoe je groepsdynamiek kan begrijpen als een samenspel tussen gedrag, leerling relaties en processen op groepsniveau. Ook gaan we in op mechanismen en werkzame factoren die je in kan zetten om groepsdynamiek te beïnvloeden. Je reflecteert op wat je al bewust of onbewust inzet en waar kansen liggen om je aanpak te versterken. Het doel is dat je naar huis gaat met nieuwe inzichten, concrete inspiratie en praktische handvatten om leraren en klassen nog effectiever te ondersteunen.

Fanny de Swart is universitair docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en docent Groepsdynamiek aan de opleiding tot schoolpsycholoog. Recent publiceerde zij samen met Tim Mainhard het boek “Groepsdynamiek in de klas: wat werkt en waarom?”. Zij werkte gedurende zestien jaar in het speciaal onderwijs o.a. als schoolpsycholoog (GZ=psycholoog), en promoveerde in 2021 op het onderwerp sociale relaties in het speciaal onderwijs. In haar onderzoek richt zij zich op sociale relaties tussen leerlingen en groepsdynamiek in klassen, met speciale aandacht voor hoe leerkrachten positieve relaties en een veilige dynamiek kunnen bevorderen.


Laura Stroo & Maaike Hekerman

Even vertragen op het perron: rust en richting in leren en welbevinden

Leren en welbevinden horen bij elkaar. Een kind dat zich veilig en gezien voelt, heeft ruimte om te leren. En wie merkt dat het leren lukt, groeit in zelfvertrouwen. Maar in het onderwijs lijkt alles soms op intercitysnelheid te gaan, en ook op zo’n heerlijke schoolpsychologencongresdag komt er veel op je af wat je wellicht wil vasthouden en meteen in jouw praktijk weer wil toepassen.

We gaan daarom in deze interactieve workshop van de NIP-werkgroep Schoolpsychologen eerst bewust vertragen. We staan even stil op het perron en kijken terug op wat we hebben gehoord en ervaren, onder meer bij Anne-Laura van Harmelen over veerkracht en bij Paul Kirschner over hoe wij leren. Wat betekent dat voor jezelf, de leerlingen en voor een schoolteam? Pas daarna bepaal je je route: stap je op de intercity, neem je de sprinter, stap je over of wacht je nog even? Met coöperatieve werkvormen, uitwisseling en reflectie maak je bewuste keuzes.

Wat neem je mee?
Je hebt zicht op wat jij vanuit jouw rol kunt doen en welke bewuste keuzes je wilt maken voor jezelf, je leerlingen en schoolteams.

Laura Stroo, MSc, is Kinder- en Jeugdpsycholoog NIP en schoolpsycholoog. Ze werkt voor schoolbesturen en samenwerkingsverbanden, en werkt één dag per week bij Agora Hub 030 aan inclusief onderwijs en een sterke ondersteuningsstructuur. Ze verbindt psychologie en onderwijspraktijk graag met elkaar: als ACT-trainer in het onderwijs, als supervisor en als docent aan de postacademische opleidingen Schoolpsycholoog en Kinder- en Jeugdpsycholoog NIP. Ze is voorzitter van de NIP-werkgroep Schoolpsychologen en lid van ACBS BeNe.

Maaike Hekerman werkt elke dag als Schoolpsycholoog op het snijvlak van onderwijs en jeugdzorg. Het is haar missie om kinderen en jongeren niet de dupe te laten worden van onvoldoende afstemming tussen die twee systemen. “Iedereen die betrokken is, zet ik aan een tafel en ik laat ze samen tot een oplossing komen. Zo ontstaat er weer perspectief voor het kind, de jongere en zijn/of haar ouders. Daarnaast zet ik me in voor meer structurele oplossingen op school, bovenschools en gemeentelijk niveau. Zodat dit soort situaties steeds minder voorkomen. Dat is mijn missie! Ik bouw graag bruggen en creëer verbinding. Daarnaast wil ik een rolmodel zijn voor collega’s. Ze mogen trots zijn op zichzelf en op hun vak. Hopelijk draag ik daar een beetje aan bij.”


Nieuwe wetenschappelijke inzichten

A. Van gezinsdynamiek naar schoolcontext: depressie bij jongeren vanuit een systemisch perspectief

Wilma Wentholt

Depressie bij jongeren ontstaat vanuit een samenspel van biologische, psychologische en sociale factoren. In deze lezing bespreekt Wilma Wentholt recente inzichten uit twee onderzoeksprojecten naar de rol van gezinsdynamiek en de ervaringen van ouders van jongeren met depressie, en biedt zij een vertaling naar de schoolcontext. 

Er zal eerst stil worden gestaan bij de verschillende contexten waarin depressieve klachten kunnen ontstaan en in stand blijven, daarbij zal de nadruk liggen op prestatiedruk en sociale uitsluiting als belangrijke schoolgerelateerde stressoren. Vervolgens bespreekt Wilma wat onderzoek naar gezinsdynamiek ons leert over de rol van ouders, met aandacht voor zowel het belang van ouderbetrokkenheid als het risico op parent blaming. Tot slot zal zij vertellen over haar interviewonderzoek naar ervaringen en dilemma’s van ouders van jongeren met een depressie rondom dagelijks functioneren, schoolgang, suïcidaliteit, samenwerking met hulpverlening en het bewaken van eigen grenzen. 

Deelnemers zullen concrete aanknopingspunten meekrijgen voor een meer systemische benadering: Niet alleen kijken naar het welzijn van de jongere, maar ook naar de context en het welzijn van de ouders, en naar de samenwerking tussen gezin, school en hulpverlening. 

Wilma Wentholt werkt nu zeven jaar als onderzoeker en docent aan de afdeling Klinische Psychologie van de Universiteit Leiden, waarvan de afgelopen twee jaar als postdoc onderzoeker. Zij onderzoekt het verband tussen gezinsdynamiek en depressie tijdens de adolescentie. Tijdens haar PhD lag daarbij de focus op het welzijn van deze adolescenten. Nu tijdens haar postdoconderzoek ligt de focus op de impact van depressie van adolescenten op het welzijn en functioneren van hun ouders.

B. LHBTQ+ op school

Ruby van Vliet 

Scholen spelen een belangrijke rol in het welzijn van LHBTQ+ jongeren. Ze kunnen bijdragen aan het tegengaan van maatschappelijke stigmatisering op basis van seksuele oriëntatie en genderidentiteit, maar kunnen stigma ook onbedoeld in stand houden. Recent onderzoek naar afnemende acceptatie onder jongeren onderstreept het belang van deze rol. Tegelijkertijd roept deze berichtgeving hierover in de media belangrijke vragen op: wat bedoelen we eigenlijk met acceptatie, en hoe verhoudt dit zich tot stigmatisering? In deze panelsessie neemt Ruby van Vliet je mee in de inzichten uit haar promotieonderzoek naar schoolstrategieën voor een inclusief schoolklimaat. Ze bespreekt hoe LHBTQ+ stigmatisering wetenschappelijk wordt geoperationaliseerd, hoe het zich manifesteert in de schoolomgeving en welke doelen verschillende schoolstrategieën en interventies nastreven. Daarbij laat ze zien waarom een inclusief schoolklimaat om meer vraagt dan de bescherming of acceptatie van LHBTQ+ jongeren. Tot slot maakt Ruby concreet wat scholen kunnen doen om het welzijn van LHBTQ+ jongeren te bevorderen en welke bijdrage jij als schoolpsycholoog hieraan kunt leveren. 

Ruby van Vliet (zij/haar) is postdoctoraal onderzoeker bij Interdisciplinaire Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Samen met jongeren en pedagogisch professionals onderzoekt ze wat nodig is voor een LHBTQ+ inclusieve sociaal pedagogische basis. Na haar opleiding Creatieve Therapie aan de Hogeschool Utrecht werkte Ruby jarenlang als pedagogisch medewerker in de kinderopvang. Vanuit haar motivatie om top-downbeleid binnen pedagogische instellingen aan te vullen met een bottom-up benadering, besloot ze opnieuw te gaan studeren en volgde het master programma Sociaal Maatschappelijke Opvoedingsvraagstukken aan de Universiteit Utrecht. Na het behalen van haar master werkte Ruby een jaar als junior docent binnen de bachelor- en masteropleidingen Pedagogiek. In 2022 verhuisde ze naar Groningen voor haar promotieonderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen waarvoor ze de schoolervaringen van LHBTQ+-jongeren onder de loep nam. 

C. De kracht van de leerkracht-leerlingrelatie: sociaal-emotioneel leren in de dagelijkse klaspraktijk

Marieke Buil

De schooldag zit vol mogelijkheden voor sociaal-emotioneel leren (SEL). Maar wat weten we over de rol van leerkracht-leerlingrelaties en de effecten van leerkrachtprofessionalisering op de SEL-ontwikkeling van leerlingen? Uit Nederlands onderzoek blijkt dat 92% van de ondervraagde onderwijsprofessionals sociaal-emotionele ontwikkeling belangrijk vindt. Tegelijkertijd vindt slechts 47% dat leraren op de eigen school voldoende zijn toegerust om leerlingen met een achterstand op dit gebied te ondersteunen. 

In deze presentatie neemt Marieke Buil je mee in het onderzoek dat zij samen met haar collega’s uitvoert naar de betekenis van leerkracht-leerlingrelaties voor de ontwikkeling van kinderen. Centraal staat het samen met de onderwijspraktijk ontwikkelde preventie- en interventieprogramma SCCILLS. In deze aanpak onderzoeken en versterken leerkrachten via psycho-educatie, reflectie en beeldcoaching hun pedagogisch handelen en hun relaties met leerlingen. Binnen het project wordt onderzocht of en hoe professionalisering van leerkrachten kan bijdragen aan de sociaal-emotionele vaardigheden van leerlingen en welke rol veranderingen in de onderlinge relaties daarbij spelen. 

Marieke presenteert de resultaten van het SCCILLS-onderzoek en bespreekt wat deze betekenen voor ons begrip van sociaal-emotioneel leren en de rol van leerkracht-leerlingrelaties in de ontwikkeling van kinderen. Dr. Marieke Buil is universitair docent ontwikkelingspsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en voormalig leerkracht in het basisonderwijs. Haar onderzoek richt zich op sociaal-emotioneel leren, relaties met leerkrachten en leeftijdgenoten, en de preventie van gedrags- en emotionele problemen. Zij onderzoekt hoe kinderen en hun sociale omgeving op school elkaar beïnvloeden en hoe scholen een positieve ontwikkeling kunnen ondersteunen. Als medeprojectleider van SCCILLS verbindt zij onderzoek naar leerkrachtprofessionalisering met de dagelijkse onderwijspraktijk. Daarnaast werkte zij voor het UNESCO-onderzoeksinstituut MGIEP mee aan internationale aanbevelingen over sociaal-emotioneel leren en de toekomst van het onderwijs.